(29 ޖަނަވަރީ 2026 ގައި ޝާއިއުކުރި ބަޔާ ގުޅޭ)
އަހުރެންގެ އެއްކިހުނުފަން عــبــد اللّــــه ގެފާނުގެ ދަރިކަލުން محــمّــــد ގެފާނަކީ އެހެން ކޮންމެ މީހަކާ އަޅައިބެލިކަމުގައިވިޔަސް މާތްކަމާއި، ބުއްދިވެރިކަމާއި، އިތުރުކަމާއި، ދީލަތިކަމުގައި ބުރަވެގެންވާ ބޭކަލެކެވެ. ޝައްކެއްނެތެވެ. މުދަލުގެ ފަރާތުން ބަލާއިރު މުދާ މަދެވެ. މުދަލަކީ ފިލައި ހިނގައިދަނިވި ހިޔަންޏެއްފަދަ އެއްޗެކެވެ. މި محــمّــــد ގެފާނާ ތިޔަބައިމީހުންނާހުރި ގާތްތިމާގެކަމަކީ ވަންހަނާވެގެންވާ ކަމެއްނޫނެވެ. އެކަލޭގެފާނު خـــويــلـد ގެ ދި خـــديجــــة ގެފާނުގެ ކާވެންޏަށް އައްސަވައި އެކަމަނާގެ ކާވެނީގެ ރަނަކަށް ފަސްސަތޭކަ ދިރުހަމް ޤަރާރު ކުރައްވައިފިއެވެ."
خـــديجــــة ގެފާނުގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅުގެ ދަރިކަލުން ورقـــة بـــن نـــوفـــل، أبـــوطــالــب ގެފާނުގެ ހުށަހެޅުއްވުން ޤަބޫލުކުރައްވައި އެކާވެނިފުޅު ޢަޤުދުކޮށްދެއްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ކަލޭގެފާނު ތިޔަ ފާހަގަކުރެއްވި މާތްކަމުގައި އަހަރެމެންވެސް ޝާމިލުކުރެއްވި ކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އެއްވެސްބަޔަކު ތިޔަބޭކަލުންގެ އިތުރުކަމާމެދުގައި މުންކިރެއް ނުވާނެއެވެ. މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން ހަމައެކަކަށްވެސް ތިޔަބޭކަލުންގެ މާތްކަމާއި މޮޅުކަން ރައްދެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންވީއިރު، ތިޔަބޭކަލުން އެދިވަޑައިގެންފިކަމެއް ރައްދުކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ؟"
ورقـــة އޭނާގެ ވާހަކަފުޅު ނިންމަވައިލެއްވީ މިބަރަކާތްތެރި ކާވެނިފުޅު ޢަޤްދުކޮށްދެއްވަމުންނެވެ. خـــديجــــة ގެފާނުގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު عــمــــــرو بـــن أســــد އެކަން ތަޞްދީޤު ކުރެއްވިއެވެ.
މައްކާގައި ތިއްބެވި މުޟަރުވަންހައިގެ ހުރިހައި ބޮޑުން މިބަރަކާތްތެރި ކާވެނިފުޅުގެ ވަލީމާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ކައުސާހިބާގެ ކިރުމައިކަނބަލުން حــلـيــمـة ގެފާނަށް ޚާއްޞަގޮތެއްގައި މި ޙަފުލާއަށް ދަޢުވަތު އެރުވުނެވެ. ޙަފުލާ ނިމިވަޑައިގެން އެކަމަނާ ރަށަށް ވަޑައިގަންނަވަން ފެއްޓެވުމުން، أمّ المــؤمــنـــيـــن السّــيّــدة خـــديجــــة رضـــــى اللّــــه عــنـــهـــا އެކަމަނާއަށް ސާޅީސް ބަކަރިއާއި، ޖަމަލަކާއި، ބައެއްކަހަލަ ގެވެހި ކަންވާރާއި ފެހާމާނު ވެދުމަށް އެރުއްވިއެވެ.
މިމާތް ކާވެނިފުޅަކީ الأمــيــــن އާއި الطّــاهــــــــرة އިންސާނީ ތާރީޚުގެ އެންމެ މުޤައްދަސް ގުޅުމުން ގުޅިވަޑައިގަތުމެވެ. ޝައްކެއްނެތެވެ. أمّ المــؤمــنـــيـــن السّــيّــدة خـــديجــــة رضـــــى اللّــــه عــنـــهـــا އަށްވުރެ ވަފާތެރި އެހީތެރި އަނބިކަނބަލެއް، އިތުރު ސާހިބާއަށްވުރެ ލޮބުވެތި ހެޔޮފުޅު ފިރިކަލެއް އިންސާނީ ތާރީޚު ދުވަހަކުވެސް ދެކެފައެއް ނުވެއެވެ.
ކައުސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم، أمّ المــؤمــنـــيـــن السّــيّــدة خـــديجــــة رضـــــى اللّــــه عــنـــهـــا އާ ކާވެނިބައްލަވައިގެންނެވުމަށްފަހު ދިރިއުޅުއްވުމާބެހޭ ފިކުރުފުޅުތަކުން ވަނީ މިނިވަންވެވަޑައިގެންފައެވެ. ރަޙްމަތުގެ ނަބިއްޔާ އެހައިތަނުން އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއްދެއްވާން ފެއްޓެވީ އިންސާނީ އިޖްތިމާޢީ ޚިދުމަތްތަކަށެވެ. އެމާތް ސާހިބާގެ އިޖުތިމާޢީ މަސައްކަތްޕުޅުގައި ފަޤީރުންނާއި، ނިކަމެތީންނާއި، މިސްކީނުންނާއި، ދަރަނިވެރީންނަށް أمّ المــؤمــنـــيـــن ގެ މުދަލުން އެހީފުޅުވެވަޑައިގަންނަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެގޮތުން އެކަމަނާގެ ގިނަގުނަ މުދާތައް ހުސްވަމުން ދިޔައިރުވެސް أمّ المــؤمــنـــيـــن އެކަމުގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ވަނީ އެކަމަނާގެ ލޮބުވެތި ފިރިކަލުންނަށް އަރުއްވައިފައެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަޅުއްވާ ކޮންމެ ފިޔަވަޅުފުޅެއްގައި އެކަމަނާ އެކަލޭގެފާނާ ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ހިތްޕުޅުގެ އަޑީންނެވެ. އުފާފުޅާއެކުގައެވެ. ފިރިކަލުން އިޖުތިމާޢީ ޚިދުމަތާއި ޚަލްވަތުގައި އިންނަވައި އަޅުކަންކުރެއްވުމުގައި އުޅުއްވާއިރު، ގަނޑުވަރާއި، ޢާއިލާގެ ހުރިހައިކަމެއް ފުރިހަމައަށް ބަލަހައްޓަވަމުންގެންދެވީ أمّ المــؤمــنـــيـــن އެވެ. ކައުސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم ހިރާފަރުބަދައިގައި އަޅުކަމުގައި އިންނަވާއިރު أمّ المــؤمــنـــيـــن އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ފަރިއްކޮޅާއި ބޭނުންފުޅުވާނޭ އެހެނިހެން ތަކެތި ބަރާބަރަށް ފޮނުއްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ވަރަށްގިނަފަހަރަށް އެތަކެތި ގެންދަވަނީ ޚުދު އެކަމަނާއެވެ. (أمّ المــؤمــنـــيـــن السّــيّــدة خـــديجــــة الطّــاهــــــــرة رضـــــى اللّــــه عــنـــهـــا)
ގެފުޅު ބިނާކުރުމާއި الحجــر الأســود ބެހެއްޓެވުން
މައްކާ އާބާދުވެފައިވަނީ ވަށައިގެން އުސްފަރުބަދަތަކެއްހުރި ވާދީއެއްގައެވެ. ގެފުޅު ޢިމާރާތްކުރެވިފައިވަނީ އެވާދީގެ މެދުތެރޭގައެވެ. ބޯކޮށް ވާރޭވެހުމުން ފަރުބަދަތަކުގެމަތީން ފެންގަނޑު ފައިބައިގެންއައިސް މައްކާގެ މަގުތަކާއި ގެތަކުގައި ފެންބޮޑުވެއެވެ. ޙަރަމްފުޅުގެ ސަރަޙައްދުގައިވެސް ބައެއްފަހަރު ކަރުތާފެނަށް ފެންބޮޑުވެއެވެ. ގެފުޅު އެންމެފުރަތަމަ ބިނާކުރެއްވީ آدم عــلــيـــه الـسّــلام ކަމުގައްޔާއި آدم ގެފާނު ގެފުޅުގައި ޠަވާފުކުރައްވައި ޙައްޖުވެވަޑައިގެން ހެއްދެވިކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކީރިތި ޤުރްއާނުންވެސް ޞައްޙަ ޙަދީސުފުޅަކުންވެސް އެނގޭކަށެއްނެތެވެ.
إبــــراهــيـــــم عــلــيـــه الـسّــلام އާއި إسمـــــاعـــيــــل عــلــيـــه الـسّــلام ބިނާކުރެއްވި ގެފުޅުގެ ބިތްކޮޅުތައް ބައުވެގެން عـَــمَــــالِـــقَــــة ން އަލުން ގެފުޅު ބިނާކުރިކަމަށާއި ޖުރުހަމުންވެސް ގެފުޅުގެ ޢިމާރާތް އައުކުރިކަމަށް ރިވާވެފައިވެއެވެ. قُـصَــيُّ بــــن كـِـلاب އަށް މައްކާގެ ވެރިކަމާއި كــعـــبـــة ގެ ތައުލިއްޔަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވުމުން قُـصَــيُّ، كــعـــبـــة އެކަށް ރޫޅައިލައްވައި އަލުން ބިނާކުރައްވައި ކަދުރު ރުކުގެ ލަކުޑީން ފުރާޅުކޮޅެއް ލެއްވިއެވެ. (ســيــرة الــنـّـبــيّ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم: عــلاّمــــة شـبـــلـــى نـعــمـــانـــى، عــلاّمــــة سـيّـــد ســلـيـمــان نــــدوى، އެޓްލަސް ސީރަތެ ނަބަވީ ޑޮކްޓަރ شــــوقـــــى أبــــو خـــلــيـــل)
ރަޙުމަތުގެ ނަބިއްޔާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم ގެ ޢުމުރުފުޅުން ތިރީސްފަސް އަހަރުފުޅުގައި قـــــريـش ން ގެފުޅު އަލުން ބިނާކުރިއެވެ. قـــــريـش ން ގެފުޅު ބިނާކުރުމުގެ ސަބަބަކަށްވީ ވަގުންގެ ބަޔަކު ގެފުޅުގެ ޚަޒާނާއިން ވައްކަންކުރުމާއި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުމާއި ސައިލެއްގެ ފެންގަނޑުގެ ސަބަބުން ގެފުޅުގެ ބިތްކޮޅުތައް ދޭސީވެ ބައެއް ހިލަތައްފޭވެ ރެނދުލުމެވެ. ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ގެފުޅު ވެއްޓިދާނެކަމަށް قـــــريـش ން ބިރުގަތުމެވެ. އެހެންކަމުން قـــــريـش ން ދާރުއްނަދުވާއަށް އެއްވެ އެކަމާ ސައްލާކޮށް ގެފުޅު އަލުން ޢިމާރާތްކުރާން އެއްބަސްވީއެވެ. قـــــريـش ން އެއްބަސްވީ އެންމެ މުހިންމު އެއްކަމަކީ ހުސްއެކަނި ޙަލާލު މުދާ ޚަރަދުކޮށްގެން ގެފުޅު ޢިމާރާތްކުރުމެވެ. ރަންޑީންގެ އުޖޫރައާއި ސޫދުގެ ފައިސާއާއި އެނޫންވެސް ހުއްދަނޫން ގޮތަކުން ހޯދައިފައިވާ ފައިސާ ގެފުޅު ޢިމާރާތްކުރާން ޚަރަދު ނުކުރުމެވެ.
އެދުވަސްވަރު ދިމާވި އިއްތިފާޤީ ހާދިސާއެކެވެ. ވިޔަފާރިވެރި ބައެއްގެ ނަވެއް ޖިއްދާގެ ބަނދަރު ސަރަޙައްދަށް (ޝުޢައިބާގެ ބަނދަރު) ފަރަށްއަރައި ނައު ދެފަޅިވެއްޖެއެވެ. ޑޮކްޓަރ نـصـيـــر أحمـــد نــاصـــــــر ލިޔުއްވައިފައިވާ ގޮތުގައި އެނަވަކީ ޙަބަޝާގައި ފައްޅިޔެއް ބިނާކުރާން ބޭނުންވާ ލަކުޑިޔާއި ދަގަނޑާއި މާބުލާއި އަދި އެނޫންވެސް ޢިމާރާތްކުރާން ބޭނުންވާ ތަކެތި ހިފައިގެން މިސުރުން ޙަބަޝާއަށް ދަތުރުކުރި ނަވެކެވެ. އެނައު ޠޫފާނެއްގައި ޖެހިގެން ފަރަށް އެރީއެވެ. (ޕޭޣަމްބަރެ އަޢުޒަމް ވަ އާޚިރު) قـــــريـش ންނަށް އެޚަބަރު ލިބުމުން ولــيــد بـــن المــغــــيـــرة المـخــــــزومــــى ފޮނުވައިގެން އެނަވުގައިހުރި ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ތަކެއްޗާއި ނަވުގެ ލަކުޑިތަކާއި ފިލާތައް ގަނެގެން މައްކާއަށް ގެނެސްފިއެވެ. ރޫމީންގެ (ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައިވާގޮތުން މިސުރުގެ ޤިބްޠީންގެ) މިޢުމާރެއް (ރާނާ މީހެއް) ވެސް އެނަވުން އައިސް ހުއްޓެވެ. ولــيــد ވަޑައިގެންނެވީ އޭނާވެސް ގޮވައިގެންނެވެ. އޭނާގެ ނަމަކީ ބާގޫމެވެ. ބާގޫމު ފަހުން ވަނީ މައްކާގައި ވަޒަންވެރިވެފައެވެ.
އައު ޢިމާރާތް ރޭނުމަށްޓަކައި މުސްކުޅި ޢިމާރާތް ތަޅައިލާންޖެހެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް ގެފުޅު ތަޅައިލާކަށެއް ނުކެރުނެވެ. އެންމެފަހުން ولــيــد بـــن المــغــــيـــرة المـخــــــزومــــى އިސްނަންގަވައި ނުހަނު އިޙްތިރާމާއެކު ޢިމާރާތް ތަޅުއްވާން ފައްޓަވައިފިއެވެ. އޭނާއަށް އާފާތެއް ޖެހިވަޑައިނުގެންނެވުމުން އެންމެންވެސް ބާޢިމާރާތް ތަޅާންފަށައިފިއެވެ. إبــــراهــيــــمــى ބިންގަލާ ހަމަޔަށް ޢިމާރާތް ތަޅައި ބިން ސާފުކޮށްފައި ރޭނުމުގެ މަސައްކަތަށް ފަށައިގެންފިއެވެ. މޭސްތިރިޔަކީ ބާގޫމެވެ. އެ އައިތަވެރި މަސައްކަތުގައި އެންމެން ޝާމިލުކުރުމަށްޓަކައި ރާނަންވާތަން ވަނީ قـــــريـش ވަންހައިގެ އެކި ޤަބީލާތަކަށް ބަހައިފައެވެ. ރަޙްމަތުގެ ނަބިއްޔާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم މަޖޫރިއަކު ފަދައިން އެމަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. الحــجــــــر الأســــــود ބަހައްޓާ ހިސާބަށް ރޭނޭންދެން އޮމާންކަމާއެކު މަސައްކަތް ހިނގަމުންދިޔައެވެ. އެކަމަކު قـــــريـش ވަންހައިގެ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބޭނުންވީ الحــجــــــر الأســــــود ބެހެއްޓުމުގެ ޝަރަފު ލިބިގަންނާށެވެ. އެމީހުން ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި الحــجــــــر الأســــــود ބަހައްޓާ މީހަކު ވާނީ މާ މަތިވެރި މަޤާމަކާއި ދަރަޖައެއް ލިބޭމީހަކު ކަމުގައެވެ. އެހެންވެ އެކަމުގެ ވާދަވެރިކަމާއި އަރައިރުން ބޮޑުވެ ކަނޑިތައް އުރައިން ދަމައިގަންނަ ހިސާބަށް ހިނގައްޖެއެވެ.
ޢަރަބީންގެ އާދަކާދައިގައި އޭރު އޮންނަ ކަމެކެވެ. ކަމަކާމެދު ދެމީހަކު ނުވަތަ ދެބަޔަކު ޚިޔާލު ތަފާތުވެ އެކަމަކާ ފުރާނަދާންދެން ހިފާން ހުވާކުރާކަމުގައިވާނަމަ ތައްޓަކަށް ލޭ އަޅައިފައި އޭގެތެރެޔަށް އިނގިލި ގަންބައިލައެވެ. الحــجــــــر الأســــــود ބެހެއްޓުމުގެ ވާދަވެރިކަމުގައިވެސް ދަޢުވާކުރާ އެންމެން އެގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފިއެވެ. قـــــريـش ވަންހައިގެ މުހިންމު ޤަބީލާތައް ކަމުގައިވާ بـــنــــى عــبـــد مـــنـــــاف އާއި بـــنــــى زُهـــــــــرة އާއި، بـــنــــى مخــــــزوم އާއި، بـــنــــى تـــيـــــم އާއި، بـــنــــى سَــهْـــــمُ އާއި، بـــنــــى جــمــح އާއި، بـــنــــى عــبــدالـــدّار އާއި، بـــنــــى أســـــد އާއި، بـــنــــى عــدى އާ މިއިން އެއްވެސްބަޔަކު ތަންފުކެއްވެސް ފަހަތަށް ޖެހިލާކަށެއް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. ހަތަރުދުވަހު އެގޮތަށް އަރައިރުންވުމަށްފަހު ފަސްވަނަ ދުވަހު قـــــريـش ންގެ ތެރެއިން އޭރު ޢުމުރުފުޅުން އެންމެ ދުވަސްފުޅުވީ ސަރުދާރެއްކަމުގައި أبـــــوأمــــيّـــة بـــن المــغــــيـــرة المـخــــــزومــــى (أمّ المــؤمــنـــيـــن السّــيّــدة أمّ سـلـمــة رضــــى الـلّــه عــنـــهـــا ގެ ބަފައިކަލުން) އެކަން ޙައްލުކުރާން ގޮތެއް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. "އަހަރެމެން މި ޙަރަމްފުޅު ބަންދުކޮށްގެން މިތަނުން މީހަކު ބޭރަށް ނުކުތަނުދީ ތިބޭނީއެވެ. މީގެފަހުން ބޭރުންއައިސް އެންމެފުރަތަމަ ޙަރަމްފުޅުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ މީހަކު އިންސާފު ޤާއިމުކުރާ ޘާލިޘަކު ކަމުގައި ހަދާނީއެވެ. އެމީހަކު ވާނީ ގެފުޅުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެން އެކަލާނގެ ފޮނުއްވާ މީހަކު ކަމުގައެވެ." އެންމެންވެސް އެގޮތާ ރުހިޤަބޫލު ވެއްޖެއެވެ. އެންމެން އިންތިޒާރުގައި ބަލަބަލައި ތިއްބައި ޙަރަމްފުޅުގެ ޖައްވު އުޖާލާވެގެންދިޔައީ ޢާލަމްތަކަށް ރަޙްމަތެއް ކަމުގައި އުދަވާން އިރާއި ސާޢަތް ހަމަވަމުން އަންނަ ރަޙްމަތުގެ އިރުގެ ފާން ދީދާރުފުޅުގެ ނޫރުންނެވެ. އެވަގުތު އެންމެން އެއްއަޑަކުން ގޮވާންފެށިއެވެ. "هَـــذ الأمــيـــن رضـيـنــاه، هَـــذا محــمّــــد" (صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم) "މިވަޑައިގެންނެވީ الأمــيـــن އެވެ. މިވަޑައިގެންނެވީ محــمّــــد އެވެ. (صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم) އަހަރެމެން އެކަލޭގެފާނާ ރުހެމުއެވެ."
އިތުރު ސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم އެބައިމީހުންގެ ގާތަށް ވަޑައިގެންނެވުމުން އެބައިމީހުން ވެގެންއުޅޭގޮތުގެ ވާހަކަ ތަފްސީލުކޮށް ދެންނެވިއެވެ. އެމާތް ސާހިބާ ޘާލިޘާކަން ހަމަޖެއްސި ވާހަކަވެސް ދެންނެވިއެވެ. އިތުރު ސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم ގެ ނަފުސުގެ މާތްކަން އެމާތް ސާހިބާ ގިނިކަންޏާ އެޝަރަފު ޙާޞިލުކުރައްވާކަށެއް ހުއްދައެއް ނުދިނެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ. "ރަނގަޅު ޗާދަރެއް ގެންނާށެވެ. މިކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ކޮންމެ ޤަބީލާއަކުންވެސް އެބައެއްގެ އިސްމީހުންކުރެ އެކަކު ޚިޔާރުކުރާށެވެ. ޤަބީލާތަކުގެ ބޮޑުން އިންތިޚާބުކުރެވި ޗާދަރު ގެނެވިއްޖެއެވެ. ރަޙްމަތުގެ ނަބިއްޔާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم، الحــجــــــر الأســــــود ނަންގަވައި އެ ޗާދަރުގައި ބާއްވަވައިފިއެވެ. އެއަށްފަހު ޤަބީލާތަކުން އިންތިޚާބުކުރި ބޮޑުންގެ ގާތުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން މި ޗާދަރުގެ ހަތަރު ފަރާތުގައި ހިފައިގެން ހިލަ ގެންގޮސް ހިލަ ބަހައްޓާންވާ ހިސާބަށް އުފުލާށެވެ. ޤަބީލާތަކުގެ ބޮޑުން ހިލަ ގެންގޮސް އެ ހިލައިގެ މަޙައްލާ ހަމަޔަށް އުފުލައިފިއެވެ. އިތުރު ސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم ގެ ބަރަކާތްތެރި އަތްޕުޅުން الحــجــــــر الأســــــود ނަންގަވައި އެހިލަ އޮންނާންވީ ތަނުގައި ޖައްސަވައިފިއެވެ. މިއީ މާތް اللّــــه ގެ ދީނުގެ ޢިމާރާތް ފުރިހަމަވުމަށް ބޭނުންވާ އެންމެފަހުގެ ހިލަ ބާއްވަވާނީ އެމާތް ސާހިބާކަމުގެ ރަމްޒީ އިޝާރަތެކެވެ. އިތުރު ސާހިބާ صــلّـــــى اللّــــه عــلـيــــه وســلّـــــم، الحــجــــــر الأســــــود ބެހެއްޓެވުމުގައި އެންމެންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ޢަމަލުކުރެއްވި ޙިކުމަތްތެރި ގޮތްކޮޅާމެދު قـــــريـش ން ވަރަށްބޮޑަށް އުފާކޮށް ހިތުގެ އަޑީން މަރްޙަބާ ދެންނެވިއެވެ.
(ނުނިމޭ)
