
މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފައި މިވާ ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއްކަމަކީ މައުލޫމާތު އެކަކު، އަނެކަކާ ހިއްސާކޮށްލުމުގެ ފަސޭހަ ކަމެވެ. އަޅުގަނޑު އުތުރު އެފްރިކާގައި ކިޔަވަން ހުރިއިރު، މައުލޫމާތެއް އަޅުގަނޑުގެ ދައްތަޔާ ހިއްސާ ކުރަން އަޅުގަނޑަށް އޮތް ހަމަ އެކަނި ގޮތަކީ ސިޓީއެއް ފޮނުވުމެވެ. އަޅުގަނޑަށް ކިޔުނު ލިޔުމެއް މާ ރީތިވެއްޖެނަމަ، ރީތިވި މަޒްމޫނުގެ ގަނޑުތައް، މަޖައްލާއިން ރީތިކޮށް ވަކިކޮށްލާފައި ހީރަސްޖަހާފައި، އަޅުގަނޑުގެ ސިޓީއަކާއި އެކު ދައްތައަށް ފޮނުވަނީއެވެ. މުޅި މަޖައްލާ ނުފޮނުވަނީ ކީއްވެތޯ ހިތަށް އެރި ކިޔުންތެރިންނަށް ދޭން އޮތް ޖަވާބަކީ، ފައިސާގެ ދަތިކަމެވެ. ޕޯސްޓު އޮފީސް ގަބޫލުކުރާ ބަރުމިނުގެ އާދައިގެ ސިޓީއެއް ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ފޮނުވަން އެދުވަސްވަރު އަޅުގަނޑު ގަންނަން ޖެހެނީ މިސްރު 8 ލާރީގެ އިސްޓޭމްޕެކެވެ. ތަންކޮޅެއް ބަރުވެއްޖެނަމަ އިތުރު އިސްޓޭމްޕެއް ގަންނަން ޖެހެއެވެ. މަޖައްލާއިން ގަނޑުކެނޑުމަކީ ހިތަށް ބުރަ ކަމެކެވެ. ރީތިވާ ލިޔުމެއް ބައްކޮށް، ދައްތަޔާ ހިއްސާނުކުރުމަކީ އަދި މާ ކުރާހިތްނުވާކަމެކެވެ.
މި ލިޔުމަކީ ކުއްލި ސިހުމެއްގެ ތެރެއިން ލިޔަން ޖެހުނު ލިޔުމެކެވެ. ފަހަތުގައި ހުރީ އަޅުގަނޑު އަންހެން ދަރިފުޅެވެ. އިންސްޓަގްރާމް ވީޑިޔޯކޮޅެއް ފޮނުވާފައި ވަކިން ނޯޓެއް ފޮނުވިއެވެ. 'މި ވީޑިޔޯކޮޅުން ވަރަށް ފުން އަސަރެއް ކޮށްފި' މިހެންނެވެ. ފެންނަނީ ކުޅިވަރު ދަސްކޮށްދޭ މުރުޝިދެކެވެ. ބޯޅަ ދަނޑަކަށް ވަރަށް ގިނަ ޒުވާނުން އެއްކޮށްފައިވެއެވެ. އެމެރިކާގެ އާންމު މަންޒަރު ދައްކައިދޭ ޖަމާއަތެކެވެ. ކަޅު ނަސްލުގެ ޒުވާނުންނާއި އޭޝިޔާގެ ދެކުލައިގެ ޒުވާނުންނާއި އެމެރިކާއާ އިންވެ އޮންނަ މެކްސިކޯގެ (އެމީހުން ހިސްޕެނިކްސް ކިޔާ) ނަސްލުގެ މީހުންވެސް ދާދި އެއްވަރަކަށް ތިއްބެވެ. ގިނައީ ހުދު ނަސްލުގެ ދޮންމީހުންނެވެ.
ކުޅިވަރު މުރުޝިދު އެންމެންނަށް އިވޭވަރަށް ދަނޑު މެދުގައި ހުންނަވައި ހަރު އަޑުން، ދުވުމުގެ ރޭހަކަށް ތައްޔާރު ވުމުގެ އިރުޝާދު ދެއްވަމުން ބުނުއްވިއެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގައި މިއޮތް ސަތޭކަ ޑޮލަރުގެ ނޫޓު، އެއްވަނަޔަށް އަންނަ މީހަކަށް ދޭނަމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ދުއްވައިގަތުމުގެ ކުރިން ދުވުމަށް ތައްޔާރުވާންވީ ގޮތް މި ކިޔައިދެނީއެވެ.
- "ހުރިހައި ބައިވެރިން އެއް ހަމައެއްގައި އެއް ސަފަކަށް އެތުރޭ!"
- "ތިޔަ ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން އަހަރެން ދެން މި ގޮވައިލާ ކަންތަކަށް އާނ އެކޭ ބުނެވެން ތިބި ކުދިން ދެ ފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް."
- "އާނ އެކޭ ބުނެވެން ނެތް ކުދިން އެވަގުތެއްގައި ތިބި ފިޔަވަޅު މަތީގައި ހުއްޓި ތިބޭ!"
- "ތައްޔާރު! ތިޔަކުދިންގެ ތެރެއިން މައިންބަފައިން މިހާރުވެސް އިނދެގެން އުޅޭނަމަ، ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(މިހެން ގޮވައިލުމުން އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލައިލައި ގިނަކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް ޖެހިލައެވެ.)
- " އާއިލާގެ ކަންކަމުގައި ބައްޕަ ބައިވެރިވެ، ބޭނުން ވަގުތެއްގައި ބައްޕަޔާ ވާހަކަ ދައްކައިލެވޭ ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(މިހެން ގޮވައިލުމުން ބައެއް ކުދިން އަނެއްކާވެސް ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް ޖެހިލައެވެ. ބައެއް ކުދިން ގުޑައިނުލައި ތިބެއެވެ)
- "ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ޕްރައިވެޓް ސްކޫލްތަކަށް ކިޔަވަން ދިޔަ ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(ބައެއް ކުދިން އަނެއްކާވެސް ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް ޖެހިލައެވެ. ދެންތިބި ކުދިން ފިޔަވަޅުމަތީ ހުއްޓި ތިބެއެވެ.)
- "ޓިޔުޝަން ޓީޗަރުން ގެއަށް ގެނެސްދީ ތިޔަކުދިންނަށް ފިލާވަޅު ވަކިން ކިޔަވައިދެވުނު ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(ބައެއް ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް ޖެހިލައެވެ. ދެންތިބި ކުދިން ތިބިގޮތަށް ތިބެއެވެ.)
- "އަތުގައި ތިޔަ ގެންގުޅޭ މޮބައިލްފޯނުގެ ބިލް އަމިއްލަޔަށް ދައްކަން ނުޖެހޭ ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(ކުރިޔެކޭ އެއްފަދައިން އެއްބައި ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް ޖެހިލައެވެ. ބައެއް ކުދިން ޖެހުނީ ތިބިގޮތަށް ތިބޭށެވެ.)
- "ގެއަށް ކުރަން ޖެހޭ ޚަރަދުގައި މައިންބަފައިންނަށް ފައިސާ ދޭން ނުޖެހޭ ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
(މިފަހަރުވެސް އެއްބައި ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް، ބައެއް ކުދިން ހުއްޓި ތިއްބެވެ.)
- "ޔުނިވަރސިޓީ ތައުލީމަށް އަމިއްލަޔަށް ޚަރަދު ކުރަން ނުޖެހޭ ކުދިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް!"
( މިފަހަރުވެސް ކަންތައް ހިނގީ ކުރިޔެކޭ އެއްފަދައިންނެވެ. ފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް އެޅި ކުދިންނާއި ނާޅާ ކުދިންނެވެ.)
މިހާރު މިކުދިން އެތުރިފައި ތިބި ގޮތް އެންމެ ވައްތަރީ ލޮންސިޔެއްގެ ކޮޅުގައި އެވާ ފަހަތަށް ފުޅާ، ކޮޅަށް ހިމަ ލޮންސި ތިލަޔަކާއެވެ. އެންމެ ކުރީ ސަފުގައި މިހާރު މިތިބީ މުޅި ޖުމްލައިގެ ހަތަރުބައިކުޅަ އެއް ބައެވެ. މުޅީންހެން ހުދު ނަސްލުގެ ދޮން ކުދިންނެވެ! އަނެއް ތިންބައި ފަހަތުގައެވެ. ފެށި އިރު ތިބި ރޮނގުން ގުޑައިލުމުގެ ޝަރުތު ހަމަނުވާ ޒުވާނުން ސައްތައިން ނަމަ ގާތްގަނޑަކަށް ދިހައެކެވެ!
މިހިސާބުން މުރުޝިދު އެންގެވީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށި ހިސަބުގައި ތިބި ކުދިން ފިޔަވައި ދެން ތިބި ހުރިހައި ކުދިން ތިބި ފިޔަވަޅު މަތީގައި ތިބެ އައިކޮޅަށް އެނބުރިލުމަށެވެ.
" އެކި ފަހަރުމަތިން ދެފިޔަވަޅު ކުރިޔަށް އެޅި ހުރިހައި ކުދިން، އެކުއްޖެއްގެ ކުރިމަތީގައި އެތިބި ކުދިންގެ ދިރިއުޅުމާމެދު އިރުކޮޅަކު ނިކަން ވިސްނައިލަ ބަލާށެވެ. ދެންމެ އަހަރެން ތިޔަކުދިން ކުރިޔަށް ޖައްސަމުން ޖައްސަމުން މި ގެނައީ އެކަންކަމުގައި ތިޔަކުދިންގެ އެއްވެސް ހުނަރެއް، ޒާތީ ކުޅަދާނަ ކަމެއް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ބޭނުން ނުވާ ކަންތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ރޭސް ފެށުމުގެ ކުރިން ބައިވެރިވި ބައެއް ކުދިން މިހާރު މިތިބީ ފެށިއިރު އެކުދިން ތިބި ރޮނގަށްވުރެ ފަނަރަ ސޯޅަ ފޫޓު ކުރީގައެވެ! މިރޭސް އަދި ފެށުމުގެ ކުރިން، މިކުދިންނަށް ކުރިއެރުމެއް ލިބިއްޖެއެވެ. އެކުދިންގެ މައިންބަފައިންގެ ބުރަ މަސައްކަތުނެނެވެ. މިކުދިން ކުރި މޮޅުކަމަކުން ނޫނެވެ. އަދި ރޭސް ފަށަން ތައްޔާރުވި ރޮނގުމަތީގައި ކުރިޔަށް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ޝަރުތު ހަމަނުވާތި ކުރިން ތިބި ފައިތިލަމަތީގައި އެތިބީ އެކުދިންނަށް އެޅުނު ކަތި ފިޔަވަޅަކުން ނޫނެވެ. އެކުދިން ކުރި ކަމެއް ނެތެވެ. މައިންބަފައިންނަށް ދިމާވި އެތައް ކަމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ!
ނަމެވެސް، އަހަރުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ރޭހެއް ދުވުން އަދި އެބައޮތެވެ. ދުއްވައިގަތުމުގެ މާ ކުރިން ތިޔަކުދިންގެ ތެރެއިން ބައެއް ކުދިންނަށް ސޯޅަވަރަކަށް ފޫޓު ކުރިޔަށް ތިޔަ ޖެހިލެވުނީ ތިމާކުޅަ އެއްވެސް މޮޅުކަމެއް ނެތިއެވެ! މައިންބަފައިންގެ ތަނަވަސް ކަމުންނެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ހަގީގަތަކީ މިއެވެ. ނަމަވެސް، ރޭސް ނިންމައިލާފައި ކޮންމެ ކުއްޖަކުވެސް ކުރިން ނުދަންނަ ކުއްޖަކާ އަމިއްލަޔަށް ތައާރަފުވެ ސަލާންކޮށްލައި އޭނާގެ ދިރިއުޅުމާބެހޭގޮތުން ސުވާލުކޮށް އަހައިލާށެވެ. އެހެން ނުހަދައިފިނަމަ މި ބައްދަލުވުމުން ތިޔަކުދިންނަށް ދަސްވި މާބޮޑު އެއްޗެއް ނޯންނާނެއެވެ!"
" މިއީ ދިރިއުޅުމުގައި ކަންތައް ހިނގާ ގޮތްކަމުން ރޭސް މި ފަށަނީއެވެ. ކަށިގަނޑު ފުންމައިލީމައި އެމީހަކު ހުރިތަނަކުން ދުވެ ރޭސް ނިންމައިލާށެވެ. އެންމެ ކުރިން ނިންމި ކުއްޖަކަށް ކޯޗު ދޭން ބުނި ސަތޭކަ ޑޮލަރު ދޭނަމެވެ!"
އިސްވެ ލިޔެވުނު ކަންތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަމަ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ތަޖުރިބާ ކުރެވިފައިވާނެއެވެ. އަދި މިދެންނެވި ފަދަ (އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަޔަށް ގަދައަޅައި ކުރި މަސައްކަތަކާ ނުލައި ލިބުނު ޚާއްސަ ) އިމްތިޔާޒު ތަކެއް އަޅުގަނޑުމެނަށް އެކި އުމުރުގައި އެކި ހިސާބުގައި އެކި މިންވަރަށް ލިބިފައިވާނެއެވެ. އުފަންވާއިރު ދޮށީ ދަރިފުޅަށް ވުން އެކަނިވެސް މިއީ އެހެން ކުދިންގެ މައްޗަށް ލިބޭ ޚާއްސަ އިމްތިޔާޒެއްކަން ދިރާސާތަކުން އެނގެން އެބަ ހުއްޓެވެ. ކަންކަމަށް އިސްނެގުމާއި ޒިންމާ އުފުލަން ޅަފަތުގައި ދަސްވުމުން އެކަންކަމުގެ ނަތީޖާ އަމަލީ ދިރިއުޅުމުގައި ފަހުން ފެނެއެވެ. މިހެންވެ ކުންފުނިތަކުގެ އިސް މަގާމު ތަކާއި ސިޔާސީ އިސް މަގާމުތަކުގައި އެންމެ އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ' އެންމެ ދޮށީ ދަރިފުޅެވެ.'
ބަލައިލަން ރީތިވުމާއި، އިސްކޮޅުން ދިގު ވުމާއި އަޑު ރީތިވުމާއި ވިސްނުން ތޫނުވުމާއި އުފަންވާ ގައުމުގެ ސަބަބުންނާއި ދިރިއުޅޭ ގައުމުގެ ސަބަބުންނާއި ތިމާގެ މާދަރީ ބަހާއި ދީނާއި ސިއްހަތު ރަނގަޅު ވުމާއި މައިން ބަފައިންގެ ތަނަވަސްކަމާއި އާއިލާގެ ދޮށްޓަށް ތިބޭ ކުދިންގެ ތައުލީމާއި ހަރުދަނާ ދިރިއުޅުމާއި، ދައުލަތުން ފޯރުކޮށްދޭ ބޭސް ފަރުވާ އާއި ޒާތީ މިނިވަން ކަމާއި އުފަންވުމުގެ ސަބަބުން ނިސްބަތްވާ ގައުމުގެ އާބާދީ އާއި އެ ގައުމުގެ މުއްސަނދި ކަމާއި މިފަދަ ކިތަންމެ ކަމެއްގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ މީހުންގެ ނަސީބު ރަނގަޅުވެ ދިރިއުޅުން ފަހިވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. ޝުކުރު ކުރަން ޖެހޭ ލައްކަ ކަންކަން، އަޅުގަނޑުމެންގެ އެއްވެސް މޮޅުކަމަކާނުލައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ގިނަ ބަޔަކަށް، އެކި މީހުންނަށް އެކި މިންވަރަށް ލިބިފައި އެބަހުއްޓެވެ.
އެމެރިކާގެ 35 ވަނަ ރައީސް ޖޯން އެފް ކެނެޑީގެ ވަރަށް މަޝްހޫރު ބަސްކޮޅެއްގައި ވެއެވެ، " ދިރިއުޅުމުގައި އިންސާފުވެރި ނޫން ގޮތަށް ލައްކަ ކަންކަން ހިނގާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކަލެޔަށްވެސް މޮޅުވާނެއެވެ!"
ހިތްމޮޅިކަމާއެކު އިސްދަށަށް ޖަހައި އަޅުގަނޑަށްވެސް ހައެއްކަ ފިޔަވަޅު ނުހަނު ޝުކުރުވެރިކަމާއެކު ކުރިޔަށް އަޅަން އެބަ މަޖްބޫރުވެއެވެ!